Fumigacja to proces gazowania zamkniętej, hermetycznej przestrzeni toksycznym gazem (fumigantem) w celu całkowitej eliminacji szkodników — owadów, gryzoni, grzybów i ich form przetrwalnikowych. W odróżnieniu od zamgławiania ULV wymaga specjalnych uprawnień i hermetyzacji obiektu.
Fumigacja — co warto wiedzieć
Fumigacja (łac. fumigare — okadzać, dymić) to najradykalniejsza metoda zwalczania szkodników, polegająca na wypełnieniu szczelnie zamkniętej przestrzeni gazem o właściwościach biobójczych. Gaz penetruje całą kubaturę obiektu — przenika przez drewno, tkaniny, opakowania, szpary konstrukcyjne — eliminując szkodniki we wszystkich stadiach rozwoju, łącznie z jajami i larvami ukrytymi głęboko w materiałach.
Najczęściej stosowane fumiganty to fosforowodór (PH₃, fosfina) — stosowany w magazynach zbożowych, silosach i kontenerach transportowych, oraz bromek metylu (CH₃Br) — obecnie wycofywany ze względu na niszczenie warstwy ozonowej, ale wciąż stosowany w kwarantannie fitosanitarnej. W ochronie drewna i zabytków stosuje się również fluorek sulfurylu (SO₂F₂).
Fumigacja to zabieg wymagający najwyższego poziomu kwalifikacji. Firma fumigacyjna musi posiadać specjalne zezwolenia, a osoby wykonujące zabieg — odpowiednie certyfikaty. Obiekt przed fumigacją musi być hermetycznie zamknięty (uszczelniony folią, taśmami), opróżniony z ludzi i zwierząt, a po zabiegu — odpowiednio odgazowany i przebadany pod kątem stężenia resztkowego gazu.
W sprzątaniu specjalistycznym fumigacja jest stosowana rzadko — znacznie częściej wykorzystuje się zamgławianie ULV i ozonowanie, które są bezpieczniejsze i wystarczające w większości przypadków. Fumigacja pojawia się w sytuacjach ekstremalnych: masowe infestacje kołatków w drewnianej konstrukcji budynku, ochrona zabytkowych zbiorów bibliotecznych lub muzealnych, likwidacja szkodników w kontenerach transportowych. Nie jest to usługa typowa dla firm sprzątających — wymaga wyspecjalizowanego podwykonawcy.
- Zwalczanie kołatków i korników w drewnianych konstrukcjach budynków — gaz penetruje całą strukturę drewna
- Dezynsekcja magazynów zbożowych i silosów — eliminacja wołka zbożowego, mklikowatych i mącznika młynarka
- Fumigacja kontenerów transportowych w portach — wymagana przez przepisy fitosanitarne przy imporcie towarów
- Ochrona zbiorów muzealnych i bibliotecznych — eliminacja owadów żerujących na papierze, drewnie i tkaninach
- Gazowanie obiektów zabytkowych — jedyna metoda pozwalająca dotrzeć do szkodników ukrytych w ścianach, stropach i podłogach
- Likwidacja masowych infestacji w sytuacjach, gdy zamgławianie i oprysk chemiczny okazały się nieskuteczne
- Fumigację może przeprowadzać wyłącznie firma posiadająca stosowne zezwolenia i personel z certyfikatami do pracy z gazami toksycznymi
- Przed fumigacją obiekt musi być całkowicie opróżniony z ludzi, zwierząt i roślin — fumiganty są śmiertelnie toksyczne
- Hermetyzacja obiektu jest warunkiem skuteczności zabiegu — każda nieszczelność powoduje ucieczkę gazu i obniża efektywność
- Po zakończeniu fumigacji konieczne jest profesjonalne odgazowanie i pomiar stężenia resztkowego fumiganta przed dopuszczeniem ludzi do obiektu
- Fumigacja nie jest pierwszym wyborem — w większości przypadków w budynkach mieszkalnych wystarczą zamgławianie ULV, wygrzewanie lub ozonowanie
- Zlecając fumigację należy zażądać protokołu z informacją o użytym fumigancie, czasie ekspozycji, stężeniu i wynikach pomiarów po odgazowaniu
